Abdurrahman Yıldırım
Abdurrahman Yıldırım Giriş: 15.09.2022 - 14:13 | Güncelleme: Tüm Yazıları »
ABONE OL
Hükümet yarım trilyonu harcar mı, tutar mı?
0:00 / 0:00
Hükümet yarım trilyonu harcar mı, tutar mı?

Ağustos ayı bütçesi fazla vermesi, harcama ve gelir artışlarındaki büyük artışları ile bir hayli dikkat çekici tablo sunuyor. Önümüzdeki aylara ilişkin de ciddi sinyaller gönderiyor. Özellikle yılın son aylarının seçim öncesine denk gelmesi açısından önümüzdeki dönem büyük harcamaların yapılmasına aday gibi görünüyor.

➔ Bitişikte yer alan Ağustos bütçe verilerine göre giderler yüzde 186 artarak 302 milyar liraya yükseldi. Giderlerin asıl büyük kalemi ve artışı faiz hariç giderlerden oluştu. Yüzde 204 artan faiz hariç giderler 280 milyar lira oldu.

➔ Faiz giderleri ise yüzde 66 artışla 22.6 milyar lira olarak gerçekleşti.

➔ Bütçede ikinci ilginç gelişmeyi bütçe gelirlerindeki artış oluşturuyor. Gelirler 306 milyar lirayla giderlerin 3 milyar lira üzerinde. Zaten oluşan 3.5 milyar liralık fazla da bunun bir sonucu.

ASIL BOZULMA SON ÇEYREKTE

Ancak gelirlerin toplam artışı yüzde 108, giderlerin artışı yüzde 186 ve nasıl oluyor da fazla oluşuyor?

➔ Bu da geçen yılın ağustos ayı bütçe rakamlarıyla ilişkili. Ağustos 2021 bütçe gelirleri çok yüksek, hatta giderlerin 41 milyar lira üstünde. Buna göre bütçe fazlası da 40.8 milyar lira ile çok fazlaydı. Yani artış oranlarındaki çarpıklığın nedeni matematik hesaplamadan kaynaklanıyor.

➔ Ancak bir gerçeği de ortaya koyuyor. Bütçe fazla vermesine karşılık bir önceki ağustos ayı ile karşılaştırıldığında ciddi bozulma söz konusu. Giderlerde keskin bir artış, gelirlerde yavaş artış ve bütçe fazlalığında keskin bir azalış meydana geldi.

➔ Bozulma bu yılın geçmiş aylarına göre belirgin şekilde dikkati çekiyor. Kısaca ağustos ve kısmen eylül ayları geçiş bütçeleri. Asıl bozulmayı son çeyrekte göreceğiz.

ENERJİ TEŞVİKİ VE KKM ETKİSİ

➔ Eylülden itibaren borç ödemeleri yükseliyor. Dolayısıyla bütçe faiz giderlerinde hızlanma olacak.

➔ Kur korumalı mevduata ödenen kur farkları da mevduat hacmi büyüdüğünden dolayı artmaya devam edebilir. Ağustos ayında 15 milyar liralık daha kur farkı ödemesi yapıldı. 6 aylık ödeme de 75.6 milyar liraya vardı.

➔ Bu fark sadece TL’den Kur Korumalı Mevduata (KKM) geçen için Hazine tarafından yapılan ödeme.

➔ Bir de dövizden kur korumalı mevduata geçenlere Merkez Bankası tarafından yapılan ödemeler var. Kur korumalı mevduatın yaklaşık yarısının Merkez Bankası kanalıyla oluştuğu dikkate alınırsa KKM için Hazine tarafı kadar ödemenin daha yapıldığı varsayılabilir. Bu durumda kur korumalı mevduatın faturasının 150 milyar liraya çıktığı söylenebilir.

➔ Özellikle enerji kaynaklı ve tarım destekleme amacıyla KİT’lere yapılan destekler de bu yıl en yüksek düzeyine çıktı. TMO’ya ağustos ayında 10 milyar lira, Elektrik Üretim A.Ş.’ye 9.5 milyar, BOTAŞ’a 26 milyar olmak üzere toplam 50.3 milyar lira aktarıldı veya borç verildi.

➔ Yılın 8 ayı için bu tutar 137.8 milyar liraya vardı.

DENGE İKİ YÖNDEN DE BOZULACAK

➔ Dolayısıyla bütçenin harcama tarafında artışın önemli kısmı enerji teşviklerinden oluştu.

Ağustos ayı bütçesi fazla vermesine verdi de, artık bunun da sonuna geliniyor gibi.

➔ Bunun bir nedeni bütçenin gelir tarafının artık zayıflıyor olmasından ileri geliyor. Malum ekonomi yavaşlıyor. Başta yurtiçi KDV ve ÖTV olmak üzere dolaylı vergiler azalıyor.

➔ Bütçe dengesinin bozulacak olmasının diğer nedeni ise harcamaların artmasından kaynaklanacak. Başta personel giderleri yılın ikinci yarısı için yükseldi.

➔ Kış mevsimine girileceğine göre enerji teşviklerinin giderek büyümesi gerekebilir. Elektrik ve doğalgaza eylül ayında yüklü zam yapıldı. Seçime kadar artık yeni zam yapılmasından kaçınılır herhalde. Dünyada artan fiyatlar tüketiciye yansıtılmaz ve bütçeden karşılanır.

Kamu kesimine iş yapan müteahhitler hakkedişlerini alamadıklarından işi sürdüremiyor ve bırakmak istiyorlar. Bu ödemelerin genelde yılın son aylarında hızlandırıldığını, hatta aralık ayına yığıldığını biliyoruz. Bu nedenle son aylarda rekor açıkla karşılaşabiliriz.

➔ Açıklanan Orta Vadeli Programa göre bu yılki bütçe açığı 278 milyar liradan 461 milyar liraya yükseltildi. 8 aylık toplam fazla ise 33 milyar lira. Yani geriye kalan 4 ay için 494 milyar liralık açık verme alanı kalmış durumda.

➔ Burada yanıtlanması gereken soru şu: Seçime gidilen bir ortamda hükümet yarım trilyon liralık harcamayı kullanmaktan vaz geçer mi, yoksa bunun da ötesine geçer mi?

➔ Bol sürprizli bir yıl ve bol sürprizli bir bütçe ile karşı karşıyayız.

Değerli Haberturk.com okurları.

Haberturk.com ekibi olarak Türkiye’de ve dünyada yaşanan ve haber değeri taşıyan her türlü gelişmeyi sizlere en hızlı, en objektif ve en doyurucu şekilde ulaştırmak için çalışıyoruz. Yoğun gündem içerisinde sunduğumuz haberlerimizle ve olaylarla ilgili eleştiri, görüş, yorumlarınız bizler için çok önemli. Fakat karşılıklı saygı ve yasalara uygunluk çerçevesinde oluşturduğumuz yorum platformlarında daha sağlıklı bir tartışma ortamını temin etmek amacıyla ortaya koyduğumuz bazı yorum ve moderasyon kurallarımıza dikkatinizi çekmek istiyoruz.

Sayfamızda Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına ve evrensel insan haklarına aykırı yorumlar onaylanmaz ve silinir. Okurlarımız tarafından yapılan yorumların, (yorum yapan diğer okurlarımıza yönelik yorumlar da dahil olmak üzere) kişilere, ülkelere, topluluklara, sosyal sınıflara ırk, cinsiyet, din, dil başta olmak üzere ayrımcılık unsurları taşıması durumunda yorum editörlerimiz yorumları onaylamayacaktır ve yorumlar silinecektir. Onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisinde aşağılama, nefret söylemi, küfür, hakaret, kadın ve çocuk istismarı, hayvanlara yönelik şiddet söylemi içeren yorumlar da yer almaktadır. Suçu ve suçluyu övmek, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre suçtur. Bu nedenle bu tarz okur yorumları da doğal olarak Haberturk.com yorum sayfalarında yer almayacaktır.

Ayrıca Haberturk.com yorum sayfalarında Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde doğruluğu ispat edilemeyecek iddia, itham ve karalama içeren, halkın tamamını veya bir bölümünü kin ve düşmanlığa tahrik eden, provokatif yorumlar da yapılamaz.

Yorumlarda markaların ticari itibarını zedeleyici, karalayıcı ve herhangi bir şekilde ticari zarara yol açabilecek yorumlar onaylanmayacak ve silinecektir. Aynı şekilde bir markaya yönelik promosyon veya reklam amaçlı yorumlar da onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisindedir. Başka hiçbir siteden alınan linkler Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılan tüm yorumların yasal sorumluluğu yorumu yapan okura aittir ve Haberturk.com bunlardan sorumlu tutulamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında yorum yapan her okur, yukarıda belirtilen kuralları, sitemizde yayınlanan Kullanım Koşulları'nı ve Gizlilik Sözleşmesi'ni peşinen okumuş ve kabul etmiş sayılır.

Bizlerle ve diğer okurlarımızla yorum kurallarına uygun yorumlarınızı, görüşlerinizi yasalar, saygı, nezaket, birlikte yaşama kuralları ve insan haklarına uygun şekilde paylaştığınız için teşekkür ederiz.

BU EKRANI KAPATMAK İÇİN TIKLAYIN!
SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ! (0)
* Yorum kurallarını okumak için tıklayınız!