Soli Özel
Soli Özel 19.03.2017 - 00:59 | Güncelleme: Tüm Yazıları »
Yargının yeri

 

Hukukun üstünlüğüne dayalı, güçler ayrılığının işlediği demokratik bir sistemde yargının bağımsız olmasının ne denli gerekli olduğu ABD’de yaşanan son gelişmelerle daha da iyi anlaşılıyor. Aslında bu ülkede yürütme ile yargı arasında süren mücadeleyi izlemek, “Demokratik sistemler nasıl işlemeli?” konulu bir ders kadar öğretici.

Yürütme erki her yerde gücün kendi elinde mümkün olduğunca yoğunlaşmasını arzular. Hemen hiçbir iktidar, elindeki gücün denetlenmesinden, dengelenmesinden hoşlanmaz. Bu nedenle sürtüşmeye her sistemde rastlanır. Muhtemelen iktidardakilere oy verenler de benzer duyguları taşır. Ne var ki modern bir toplumda, demokratik bir sistem içinde meşruiyetin yegâne kaynağı oy da değildir. Sistemin işlemesini sağlayan, tüm vatandaşların haklarını ve çıkarlarını koruyan veya korumalarını sağlayan kurumlar, kurallar ve bunların düzgün şekilde tarafsızca uygulanması da bu sistemin meşruiyetinin parçasıdır. Zaten modern demokrasilerin belli bir mutabakat içinde yürümelerini sağlayan da budur.

Popülist siyasetçileri demokrat siyaset- çilerden ayıran, yegâne geçerli iradenin kendilerine oy verenler olduğunu savunmalarıdır. Böylece aslında demokratik anlayışın temelinde olması gereken çoğulculuğu baştan arka plana atarlar. Trump’ın kendisine yöneltilen bir soru üzerine “Seçimleri ben kazanmışsam sonuçları kabul ederim” demesi bunun bir yansımasıdır.

ABD başkanlık sistemi, adı üstünde baş- kanlık sistemidir. Ancak önemli yetkilerin pek çoğu aslında yasama organındadır. Başkanlığın bu denli güçlenmesi büyük buhran ve Soğuk Savaş döneminin sonucudur. Yargı, özellikle de anayasal konulara bakan Yüksek Mahkeme, bu iki erk arasında hakemlik yapar. Siyasetin çok tıkandığı yerlerde yargı istese de istemese de yasamanın kaçındığı işleri yapmak zorunda kalabilir. Özellikle siyasi kutuplaşmanın, ideolojik ayrışmanın güçlendiği dönemlerde bu durumun yargının tarafsızlığına da bağımsızlığına da zararı olur.

KURUMLARA SALDIRIYOR

Trump yönetiminin yerleşik kurum ve kurallara pek saygısı olmadığı belli. Bu nedenle de yürütmeyi denetleyebilecek tüm kurumlara saldırıyor. Yerleşik medya hedeflerin başında. Ardından yargı geliyor. Eğer yargı Trump yönetiminin anayasaya aykırı kararlarına itiraz edip yürütmeyi durdurmasa, muhtemelen böylesi bir saldırı altında kalmayacaktı. Ama Trump’ın kullandığı dil, ileride gerçekleşebilecek bir terör saldırısının faturasının da yargıya çıkarılacağını ilan ediyor aslında.

Türkiye’de yargının sadece bugünlerde değil geçmişte de tarafsızlık ve bağımsızlık açısından iyi sınav verdiğini söylemek mümkün değil. Çeşitli araştırmalarda kendini hukukun, bireyin hak ve özgürlüklerinin değil devletin koruyucusu olarak gören kadroların varlığı bunun en başta gelen nedenlerindendi. Bu nedenle de yargının konumu, Türkiye’de vatandaş haklarının üzerine titremesi gereken bir demokratik sistem açısından aslında hep bir zayıf halkaydı.

Venedik Komisyonu, herhalde bu tarih nedeniyle 2010 Anayasa değişiklikleri sonrasında getirilen düzenlemeleri daha bağımsız ve tarafsız bir yargı şekillenecek diye desteklemişti. O günkü raporları yazanların bugün ne düşündüğünü gerçekten de merak ediyorum.

Komisyon’un 16 Nisan referandumuyla ilgili değerlendirmesindeki cevap çok net. Önce bağımsızlık ile tarafsızlık arasındaki ilişkiyle ilgili bir tespit yapıyor: “(Aslında tarafsızlığı içeren) Bağımsızlık ile tarafsızlık arasında bir farklılaşma yaratmak, bu ikincisinin bağımsızlığı kısıntıya uğratacak bir gerekçe haline gelmesine yol açmamalıdır.”

Sonuçta söylenen ise şu: “Bir başkanlık sisteminde önemli denetim ve denetleme gücü yargının elindedir. Yargı yasamadan, ama özellikle yürütmeden tümüyle bağımsız olmalı ve gerektiğinde parlamento veya başkan tarafından atılan adımları denetleme hatta gerekirse iptal etme imkânına sahip olmalıdır. Taslak değişiklikler böyle bir durumu sağlayacak gibi durmamaktadır.”

Değerli Haberturk.com okurları.

Haberturk.com ekibi olarak Türkiye’de ve dünyada yaşanan ve haber değeri taşıyan her türlü gelişmeyi sizlere en hızlı, en objektif ve en doyurucu şekilde ulaştırmak için çalışıyoruz. Yoğun gündem içerisinde sunduğumuz haberlerimizle ve olaylarla ilgili eleştiri, görüş, yorumlarınız bizler için çok önemli. Fakat karşılıklı saygı ve yasalara uygunluk çerçevesinde oluşturduğumuz yorum platformlarında daha sağlıklı bir tartışma ortamını temin etmek amacıyla ortaya koyduğumuz bazı yorum ve moderasyon kurallarımıza dikkatinizi çekmek istiyoruz.

Sayfamızda Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına ve evrensel insan haklarına aykırı yorumlar onaylanmaz ve silinir. Okurlarımız tarafından yapılan yorumların, (yorum yapan diğer okurlarımıza yönelik yorumlar da dahil olmak üzere) kişilere, ülkelere, topluluklara, sosyal sınıflara ırk, cinsiyet, din, dil başta olmak üzere ayrımcılık unsurları taşıması durumunda yorum editörlerimiz yorumları onaylamayacaktır ve yorumlar silinecektir. Onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisinde aşağılama, nefret söylemi, küfür, hakaret, kadın ve çocuk istismarı, hayvanlara yönelik şiddet söylemi içeren yorumlar da yer almaktadır. Suçu ve suçluyu övmek, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre suçtur. Bu nedenle bu tarz okur yorumları da doğal olarak Haberturk.com yorum sayfalarında yer almayacaktır.

Ayrıca Haberturk.com yorum sayfalarında Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde doğruluğu ispat edilemeyecek iddia, itham ve karalama içeren, halkın tamamını veya bir bölümünü kin ve düşmanlığa tahrik eden, provokatif yorumlar da yapılamaz.

Yorumlarda markaların ticari itibarını zedeleyici, karalayıcı ve herhangi bir şekilde ticari zarara yol açabilecek yorumlar onaylanmayacak ve silinecektir. Aynı şekilde bir markaya yönelik promosyon veya reklam amaçlı yorumlar da onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisindedir. Başka hiçbir siteden alınan linkler Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılan tüm yorumların yasal sorumluluğu yorumu yapan okura aittir ve Haberturk.com bunlardan sorumlu tutulamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında yorum yapan her okur, yukarıda belirtilen kuralları, sitemizde yayınlanan Kullanım Koşulları'nı ve Gizlilik Sözleşmesi'ni peşinen okumuş ve kabul etmiş sayılır.

Bizlerle ve diğer okurlarımızla yorum kurallarına uygun yorumlarınızı, görüşlerinizi yasalar, saygı, nezaket, birlikte yaşama kuralları ve insan haklarına uygun şekilde paylaştığınız için teşekkür ederiz.

BU EKRANI KAPATMAK İÇİN TIKLAYIN!
SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ! (0)
* Yorum kurallarını okumak için tıklayınız!